Häzirki wagtda "hajathana" sözüni ulananymyzda, adaty {{0} term adalga ýaly duýulýar, sorag bermek üçin seýrek durýarys. Emma bu häzirki zaman sözi, müňlerçe ýyl bäri adamzat siwilizasiýasy üçin möhüm bolan enjam üçin uzyn ýazgylaryň iň soňkusydyr.
"Ilkibaşda hajathana näme diýilýärdi?" Diýen soraga jogap bermek üçin gadymy siwilizasiýalardan, lingwistik üýtgeşmelerden we arassaçylyga medeni garaýyşlardan geçmeli - jemgyýetleriň bu möhüm oýlap tapyşyň adyny (we görendigini) açmaly.
Gadymy siwilizasiýalar: ilkinji "hajathana" we olaryň atlary
"Hajathana" sözi bar bolmanka has irki jemgyýetler sanitariýa ulgamlaryny {{0} developed ösdüripdirler we bu gurluşlar üçin özboluşly terminleri bolupdyr, köplenç işine ýa-da dizaýnyna baglydyr.
1. Mezopotamiýa we "Cesspit" (miladydan öňki 3000-nji ýyl)
Iň gadymy sanitariýa ulgamlaryndan biri miladydan öňki 3000-nji ýyllarda gadymy Mesopotamiýa (häzirki - gün Yrak) degişlidir. Baý hojalyklar we jemgyýetçilik binalary galyndylary ýygnaýan ýerasty çukurlara birikdirilen kiçi we ýapyk ýerleri görkezýärdi. Bu çukurlar ady bilen tanalýardygämi duralgalary(latyn dilindencessare"çözmek" manysyny berýär), lagym üçin ýerasty ammarlary beýan etmek üçin şu günki güne çenli ulanylýan termin. Döwrebap hajathanalardan tapawutlylykda suw däl-de, agyrlyk güýjüne bil baglaýardylar, ýöne şol bir esasy maksat: adamlary galyndylardan aýyrmak.
2. Gadymy Müsür we "Suwa düşülýän oturgyç".
Gadymy Müsürde arassaçylyk din bilen ýakyndan baglanyşyklydy we elita bankalara ýa-da çukurlara boşan deşikli gurluşlar ýaly raised- ulandy. Bular "hajathana" diýilmedi (müňýyllyklaryň dowamynda bolmazdy), ýöne köplenç atlandyrylýardysuwa düşülýän oturgyçlar (sesh) ýa-da "oturgyçlary boş sarp etmek". Olaryň aşagyndaky bankalar yzygiderli boşadylýar we jaýlanýar, bu Müsüriň şol döwürdäki arassaçylyk düşünjesini görkezýärdi.
3. Gadymy Rim: "Hajathana" we "Forika"
Rimliler uly - göwrümli jemgyýetçilik hajathanalary bilen jemgyýetçilik arassaçylygyny özgertdilerforicae(ýekelik:forika). Rim we Pompeý ýaly şäherlerde tapylan bu daş desgalarda şäher ýerlerinden galyndylary daşaýan akýan kanalizasiýalaryň üstünde hatar mermer oturgyçlar bar. "Forika" adalgasy latyn dilinden gelip çykan bolsa gerekforis, "daşy" manysyny berýär {{0} early irki hajathana köplenç öýleriň daşynda ýerleşýärdi. Rimliler hem bu sözi ulandylarlatrina(danlavare, "ýuwmak") kiçi, hususy hajathana üçin, iňlis dilinde "hajathana" öwrülen we häzirki wagtda hem harby ýa-da açyk şertlerde ulanylýan adalga.
Orta asyrlardan häzirki döwre çenli: Atlary we garaýyşlary üýtgetmek
Rim imperiýasy dargansoň, Europeewropada arassaçylyk ulgamlary pese gaçdy we hajathana şertleri has ýönekeý, has az sanitariýa dizaýnyny görkezýän resmi däl (we köplenç çig) boldy.
Garderobe
Orta asyr galalarynda we desgalarda umumy hajathana "bagban" - ýokarky gatdan gämi ýa-da aşaky çukura barýan kiçijik otag ýa-da şahadyr. Bu söz köne fransuz dilinden gelip çykypdyrbag - eşik"eşik saklaýjy" manysyny berýär - geň galdyryjy baglanyşyk, sebäbi adamlar güjükleri ýok etmek üçin köplenç eşikleri baglarda saklaýarlar (galyndylaryň öňüni alýan mör-möjekleriň ysy).
Gizlin
XVI asyrda "hususy" adalgasy (latyn dilindenhususy, "hususy") kiçi, ýapyk açyk hajathana üçin meşhur boldy. Jemgyýetleriň sypaýylyga has köp üns bermegi bilen giňişligiň gizlinligini nygtady.
Ofis öýi
Has resmi 17-nji - asyr termini, "ofis öýi" baý öýlerde ýapyk ýa-da ýarym- ýapyk hajathana üçin ulanylýar, bu giňişligi gündelik durmuşyň amaly (täsirli bolmasa) bölegi hökmünde düzýär.
"Hajathananyň" döremegi: Fransuz sözi nädip kabul edildi
Häzirki wagtda ulanýan "hajathana" sözüniň häzirki zaman galyndylar bilen arabaglanyşygyndan uzakda ýerleşýän - ajaýyp gelip çykyşy bar. Bu fransuzlardan gelýärhajathanaaslynda bezeg üçin ulanylýan "kiçijik mata" ýa-da "polotensa" degişlidir. Wagtyň geçmegi bilen,hajathanageýinmek we bezemek prosesiniň hemmesini aňladýar (bidereklik üçin "hajathana stoly" sözüni pikir ediň).
XVIII asyrda, ýapyk arassaçylyk ulgamlary kämilleşip başlansoň (1596-njy ýylda ilkinji ýuwulýan hajathanany dizaýn eden Jon Harrington {{1} we soňra ýuwujy mehanizmleri meşhur eden we kämilleşdiren Tomas Krapper ýaly sanlar sebäpli) "hajathana" adalgasy üýtgäp başlady.
Baý maşgalalar {{0} bezemek üçin ýatylýan otaglara ýanaşyk kiçijik otaglary goşup başladylar we bu otaglarda köplenç hususy hajathana bardy. Wagtyň geçmegi bilen otagyň ady ("hajathana") enjamyň özi bilen baglanyşdy. XIX asyrda, hajathana öýlerde we köpçülik ýerlerinde has giňden ýaýranlygy sebäpli, "hajathana" gündelik iňlis dilinde "bagban" we "hususy" ýaly köne sözleri doly çalşypdyr.
Bu taryh näme üçin möhüm?
Hajathananyň adynyň ewolýusiýasy bize diňe {{0} ling lingwistik hekaýany däl-de, eýsem jemgyýetleriň wagtyň geçmegi bilen arassaçylyga, şahsy durmuşyň eldegrilmesizligine we adam zerurlyklaryna nähili garaýandyklaryny görkezýär. Rimdäki "forika" -dan (jemgyýetçilik, jemgyýetçilik giňişligi) orta asyr "bagban" (amaly gala aýratynlygy) häzirki zaman "hajathana" (hususy, içerki zerurlyk) çenli her bir at tehnologiýanyň, medeniýetiň we gymmatlyklaryň üýtgemegini görkezýär.
Bu gün "hajathana" sözüni {{0} hökmünde kabul edip bileris, ýöne fransuz dilinden başlap, sanitariýa sözüne çenli syýahaty, hatda adaty sözleriň hem baý, garaşylmadyk taryhynyň bardygyny ýada salýar. Indiki gezek hajathana ulananyňyzda, gadymy köklerine gaýdyp gelip bilersiňiz: Rimdäki "forika", bir galadaky "bagban" ýa-da Mesopotamiýada ýönekeý "gämi" - hemmesi şu gün bilýän sözümize alyp barýar.
